SAÜ Eğitim Fakültesi
Hendek İnşaat Tadilat

Beklenti Kuramı, insan neden davranması gerektiği gibi davranmaz veya neden davranmaması gerektiği gibi davranır bunu bize açıklamaktadır. Kişinin yaptığı veya yapacağı olası seçimler, davranışlarla bununla birlikte oluşan psikolojik sonuçlarla ilişkilidir. Kişinin karşısına çıkan seçeneklerin onun davranması gerektiği gibi davranmamasına sebep olmasının en büyük nedeni ise sonuçlarına ilişkin çeşitli gereksinimleridir. Eğer birey bir davranışın sonucunda arzu ettiği şeyi veya gereksinimini karşılayacağını düşünüyorsa davranması gerektiği gibi davranmaz farklı bir yolu seçebilir.

  İlginç olan şudur ki insanın karşısına ne kadar çok seçenek çıkarsa hiçbir şey yapmama olasılığı daha fazla, ne kadar çekici seçenekler çıkarsa o kadar da kararsız kalıp seçim yapamamaktadır.  Çok seçenek arasında sıkışıp kalan insan sonucunda ne istediğini, neyi arzuladığını unutarak karar vermekten vazgeçip bir seçim yapamayabilir. Çünkü sunulan alternatiflerin her biri kişiyi çeşitli sonuçlara götürebilmektedir ve kişi bunun kendi istediği, gereksinim duyduğu sonuç olup olmadığını kestiremeyecek kadar seçenekler arasında sıkışmıştır. Bu yüzden de kişi hiçbir şey yapmama olasılığı daha fazla olur.

  Çıkan seçenekler ne kadar çekiciyse de kişinin karar vermeyi ertelemesi veya karar verememe durumda kalması da bir o kadar kötüdür. Çünkü kişi seçenekler arasında “daha iyiyi” aradıkça kendisi için makul olan seçeneği bulmakta zorlanır e tabii bu da geçen zamanının süresini uzatır ve kişi karar vermeyi erteler. Kişinin karar vermeyi sürüncemede bırakması ona kendini güvende hissettirir. Fakat karar verme ne kadar ertelenirse, tereddüt yaşanan durumu yenmek de bir hayli zorlaşır. Bu yüzden karar verecekken ertelemekten kaçınmak istenen seçeneğe daha çabuk götürecektir.

Peki kişi ne yapmalıdır?

Öncelikle karar vermemenin de aslında bir karar olduğunu fark edin.  Karşınıza çıkan fırsatları değerlendirmemenin sonuçlarını hafife almayın çünkü hiçbir şey yapmamak daha iyi olamayan bir şeyi yapmanın bedeli kadar iyi olmayabilir. Çeşitli kriterler geliştirerek veya oyalanmayı engelleyecek bir otokontrol mekanizması oluşturun. Karar verirken mevcut konum, durum üzerinden değil sıfırdan düşünün. Çünkü karar verirken mevcut bir durum üzerinden düşünmek, sıfırdan fırsatları ve sonuçlarını değerlendirmekten çok daha zordur.  Ve kararsızlığı bir alışkanlık haline getirmeyin çünkü W. James’ın dediği gibi “Kararsızlıktan başka bir alışkanlık sahibi olmayandan daha mutsuz bir insan olmaz”